Woningen met laagste energielabels dreigen achter te blijven in energietransitie

Nederland op koers voor EU-doelen, maar risico blijft

Volgens ABN AMRO is het gemiddelde energieverbruik van Nederlandse woningen sinds 2020 met meer dan 7 procent gedaald. In het basisscenario daalt dit verder naar 164 kWh per m² per jaar in 2030, een afname van bijna 18 procent. Daarmee zou Nederland voldoen aan de EPBD-norm, die in 2026 wordt opgenomen in nationale wetgeving.

Toch blijft het aandeel woningen met de slechtste energielabels hardnekkig hoog. Vooral bij huishoudens met een lager inkomen stokt de verduurzaming, mede door hoge kosten en beperkte kennis over energiebesparing. Volgens ABN AMRO is dat zorgelijk, omdat juist deze groep een belangrijke bijdrage moet leveren aan de totale daling in energieverbruik.

“De Nederlandse woningvoorraad scoort gemiddeld goed op energie-efficiëntie,” zegt Mike Langen, Senior Econoom Woningmarkt bij ABN AMRO.
“Maar het tempo van verbetering neemt af, vooral bij de woningen met energielabel F en G. Deze huizen zijn vaak technisch ingewikkeld of financieel onaantrekkelijk om te renoveren. Zonder extra steun van de overheid dreigt een groot deel van deze woningen buiten de energietransitie te vallen.” (Bron: ABN AMRO)

Doel: 2,5 miljoen woningen renoveren voor 2030

De Nederlandse overheid streeft ernaar om vóór 2030 2,5 miljoen woningen te verduurzamen — 1 miljoen huurwoningen en 1,5 miljoen koopwoningen.
Vanaf 2027 moeten woningen met energielabel G verbeterd worden naar minimaal label C, en vanaf 2030 geldt die eis ook voor label F of slechter.

De vooruitgang van de afgelopen jaren is grotendeels te danken aan strenge nieuwbouweisen en isolatiemaatregelen bij bestaande woningen. Nieuwe huizen zijn standaard gasloos en worden steeds vaker voorzien van zonnepanelen of warmtepompen.

Tegelijkertijd zorgen beleidswijzigingen voor vertraging. Zo is het plan om hybride warmtepompen verplicht te stellen vanaf 2026 geschrapt, en verdwijnt de salderingsregeling voor zonnepanelen in 2027 volledig.

Warmtenetten als sleutel, maar kosten blijven hoog

Een belangrijk onderdeel van de Nederlandse verduurzamingsstrategie is de uitbreiding van warmtenetten. Deze collectieve systemen moeten de CO₂-uitstoot verlagen en de druk op het elektriciteitsnet verminderen.
In 2024 waren al 500.000 huishoudens aangesloten; het streven is om dit aantal te verdubbelen vóór 2030.

De hoge aansluitkosten vormen echter nog steeds een groot obstakel. Daarom onderzoekt de overheid extra stimuleringsmaatregelen, zoals subsidies en prijsplafonds, om deelname aantrekkelijker te maken.

Extra steun nodig voor kwetsbare groepen

ABN AMRO benadrukt dat de energietransitie niet alleen een technische, maar ook een sociale uitdaging is. Huishoudens met lagere inkomens wonen relatief vaak in slecht geïsoleerde woningen en hebben minder middelen om te investeren in verduurzaming.

Volgens de bank is gerichte ondersteuning essentieel om de EPBD-doelen te halen.

“Gerichte renovatie kan niet alleen bijdragen aan het klimaat, maar ook de maandelijkse energielasten flink verlagen,” aldus Langen.
“Zonder extra steunmaatregelen zullen juist de kwetsbaarste huishoudens achterblijven, en dat ondermijnt de totale energietransitie.”

Conclusie

De Nederlandse woningmarkt zet stappen in de goede richting, maar de slechtst presterende woningen blijven een zwakke schakel. Zonder aanvullende maatregelen — zoals gerichte subsidies, gunstige leningen en beter toegankelijke informatie — dreigt Nederland de energie-efficiëntiedoelen van 2030 niet volledig te halen.